lonesome cities#2 : narration of a lonesome citizen

-1-

คงไม่มีใครคนใหนเกิดมาแล้วไม่รู้จัก ส้ม

ผมหมายถึงส้ม ที่เป็นลูก พืชที่ต้องปลูกบนที่สูง อากาศเย็น เพื่อนผมนำมาฝาก

มันถูกแบ่งออกเป็นสอง ส่วนหนึ่งเป็นของเขา อีกส่วนยื่นให้ผม

ข้าไม่ชอบกินส้ม ผมว่า แต่เขายิ้ม ยังไงก็แบ่งแล้ว รับไว้เถอะ

ผมขอบใจ รับไว้มาอย่างนั้น กลัวเสียน้ำใจ

ก็แค่นั้น เรื่องราวของผลส้ม แบ่งแล้วผมไม่กิน ทำไงได้

ก็คนไม่ชอบกินส้ม

-2-

โลกเราถูกแบ่งออกเป็นสองส่วน เพื่อนผมบอก ส่วนผมอยู่ในส่วนที่คนส่วนใหญ่อาศัยอยู่ เขาว่าของเขาอย่างนั้น ก่อนร่ายยาวเรื่องอื่นต่อ ผมไม่ได้สนใจฟังความขยายมากนัก จับได้ใจความช่วงหลังๆ อีกนิดหน่อย ก่อนพวกเราจะแยกย้าย บ้านใครบ้านมัน

จำได้ว่า ผมอยู่ใน โลกคนส่วนใหญ่

ใช่-ผมถูกบรรจุไว้อยู่ในส่วนเดียวกับคุณ ไม่มีทางแก้ไขได้อีก (อย่างน้อยก็จนกว่าผมจะเลือกเปลี่ยนด้วยตนเอง) ส่วนอีกอีกส่วนไม่ใช่คู่ตรงข้าม ไม่ใช่ส่วนกลับขั้ว ไม่ใช่โลกใต้พิภพ ไม่ใช่แง่นั้น ไม่ใช่ทางกายภาพจับต้องได้

มันเป็นเพียงแค่ส่วนของโลกที่ไม่มีใครคนไหนกล้าป่าวประกาศว่า ฉันตัวคนเดียว ยืนอยู่ได้ด้วยตัวคนเดียวลำพัง เท่านั้นเอง

-3-

ถ้าวันไหนผมเหนื่อยหนักกับการทำงาน ผมกลับบ้านนอนพัก ฟังเพลง

ง่วง ผมนอน เหนื่อยผมพัก มันก็คือกลไกของร่างกายที่แจ้งเตือน มีกันทุกคนอยู่แล้ว เร็วช้าอยู่ที่สุขภาพประจำตัวของแต่ละคน ใช่หรือไม่

โดยเฉพาะร่างกายของเราเอง แต่รู้ทั้งรู้เราก็ยังฝืนทรมานมันอยู่ เพียงเพราะต้องการสิ่งที่เรียกว่า เงิน

เงินน่ะจำเป็น ผมเข้าใจ ไม่ได้บอกว่าไม่ แต่มันก็ไม่ใช่ทั้งหมด สุนทรียศาสตร์ ในชีวิตก็จำเป็น ใม่ใช่ว่ามีข้าวกินแล้วเราจะสบาย กินอิ่มนอนหลับ ทำงาน ปกติสุข แบบนั้น ไม่ใช่ บางคนแค่นั้นก็พอ แต่กลับบางคนแค่นั้นก็ยังไม่พอ

เราต่างก็อยู่ร่วมกัน ในเมืองๆ หนึ่ง

ที่มีทั้งคนชอบ และไม่ชอบกินส้ม

-4-

เราเหนื่อยไหม จะไปทางไหนกันต่อ

หากยังปล่อยให้ร่างกายแย่ลง จนส่งผลถึงภายในหัวจิตหัวใจตัวเอง ก็ต้องหยุดยืนนิ่งค้าง อ้าปากหาวคำใหญ่โทษว่า กูตัวคนเดียว

เคยไหม เวลาใครถามแล้วเราบอกปัดโดยไม่ใยดี เพียงเพราะเราเหนื่อยล้าจากบางอย่างซึ่งไม่เกียวข้องกัน

เคยไหม เวลาที่ต้องการปลีกตัวอยู่คนเดียว เพียงเพื่อสงบสติ ทำใจให้สงบกับเหตุการณ์รอบข้าง คิดทบทวนบางอย่าง (อันน้อยนิดประจำวัน) กลับทำให้คนสนิทใกล้ชิดไม่เข้าใจ สงสัยในพฤติกรรมสามัญของเรา ถึงขั้นโกรธเคืองว่า ไม่สนใจใส่ใจ ประสาทบ้าบอ

เคยไหม ที่ตัวเองไม่มีเงินสักบาท แต่กลับต้องยิ้มรื่นสุขสบายกายจะตาย หยิบยืมเงินคนอื่นมาใช้จ่ายในเวลาที่น้องนุ่งก็ต้องกินข้าว รอเงินที่ยืมมาของเราเหมือนๆ กัน

ความสัมพันธ์กับคนรอบข้างดิ่งลงต่ำ ขีดแสดงความเป็นคนลดฮวบฮาบอย่างน่าใจหาย

ตอบตรงๆ ผมเคย และไม่แน่ใจว่าถึงตอนนี้จะยังเป็นอยู่หรือเปล่า

ไม่มีอะไร นั่นแค่เรื่องประจำวันของผม แก้ไม่หาย ต้องสะสางวันละนิด

บางทีก็... จนกว่าจะตาย

เท่านี้เองแหละชีวิต ไม่มีเรื่องใดยากเกินทำความเข้าใจ โดยเฉพาะชีวิตคนเปล่าดายอย่างผม

และโลกส่วนที่เราอาศัยอยู่

-5-

มองในมุมกลับ สิ่งที่ทำให้บางคนพักผ่อนได้สบายๆ โดยไม่ต้องพึ่งยานอนหลับ มันก็แค่ความงามง่ายๆ ของเพลงที่ฟัง หนังที่ดู และคำพูดว่า สบายดีหรือ ของคนรู้จัก ที่หาซื้อไม่ได้ด้วยสิ่งของที่เรียกว่า เงิน

ไม่มีใครคนไหน อยู่ตัวคนเดียว ยืนตัวคนเดียวได้ลำพัง จริงๆ หรอก เราต่างมีคนคอยเป็นห่วง อาศัยอยู่รอบข้าง โลกอีกส่วนจึงยากที่คนอย่างเราจะเข้าถึง

-6-

โลกส่วนนั้นคือโลกอิสระ เพื่อนผมพูดขึ้น หลังจากมันพูดเรื่องอื่นอีกหลายเรื่องจบลง

แกเคยเห็นรึ ผมถาม

ไม่เคย เขาตอบ

ไหงตอบง่ายงี้วะ ผมว่า ยื่นส้มคืนเพื่อน ยังไงอยู่กับผม ผมก็ไม่กิน ให้มันกินเองให้หมดดีกว่า

วันนี้หากเรายังอาศัยอยู่ในเมืองซึ่งคนส่วนใหญ่ ยังไม่พร้อมที่จะรับฟังปัญหาของกันและกัน มองเห็นแต่ตัวเอง เงินของตัวเอง คำพูดของตัวเองอยู่

อย่าว่าแต่ส้มแบ่งครึ่งเลย แม้แต่ตัวเราเองทั้งตัว ก็คงไม่มีค่า ที่จะผ่าครึ่งแบ่งใคร

นกฮูก6911 ตุลาคม 49

...

ตามปกติแล้ว ในตอนบ่ายวันอาทิตย์อย่างนี้ จะถือเป็นเวลาของเรา แต่นี่เป็นเวลาหลายอาทิตย์แล้ว ที่เราไม่ได้ไปไหนมาไหนด้วยกัน และไม่ได้ติดต่อกันอีกเลย หลังจากที่ได้ทะเลาะกันวันนั้น

จริงๆ แล้ว มันก็ไม่เชิงว่าทะเลาะกันหรอก และเราก็ไม่ได้โกรธหรือเกลียดกัน แต่มันเป็นความรู้สึกที่ยากจะบรรยายออกมาเป็นคำพูด ซึ่งเกิดขึ้นกับความสัมพันธ์ระหว่างเรา 2 คน มานานระยะหนึ่งแล้ว

ตอนบ่ายวันอาทิตย์อย่างนี้ ผมจึงออกจากบ้านมาเดินเตร็ดเตร่คนเดียว อย่างไร้จุดหมาย พร้อมกับความรู้สึกมึนงงอย่างบอกไม่ถูก

ค่อยๆ แทรกตัวเข้าไปในย่านการค้ากลางเมืองอันพลุกพล่าน แล้วปล่อยให้คนแปลกหน้านับร้อยนับพัน ห้อมล้อมตัวผมเอาไว้ โดยมีถนนหนทาง ตึกอาคารศูนย์การค้าขนาดยักษ์ ร้านรวงอันหรูหรา 2 ข้างทาง และโครงข่ายรถไฟฟ้าที่อยู่สูงท่วมหัว โอบคลุมพวกเราทุกคนเอาไว้อีกชั้นหนึ่ง

ไม่เข้าใจเหมือนกัน ว่าทำไมจึงไม่นอนอยู่กับบ้าน แล้วเปิดทีวีหรือดีวีดีดูในห้องนอนติดแอร์เย็นฉ่ำ ไม่เข้าใจเหมือนกันว่าทำไม ต้องออกจากบ้าน มาเดินเตร็ดเตร่อยู่ที่นี่อย่างไร้จุดหมาย

และไม่เข้าใจเหมือนกัน ว่าทำไมชีวิตผมจึงต้องวนเวียน อยู่กับสถานการณ์และความรู้สึกแบบนี้ ครั้งแล้วครั้งเล่า เหมือนกับว่าชีวิตนี้ไม่เคยมีความคืบหน้าใดๆ

เทียบกับคนอื่น ที่มองชีวิตในแบบที่มีความสอดคล้องกับเวลา เขาจะเห็นชีวิตดำเนินไปข้างหน้าเป็นเส้นตรง และเรียกเส้นทางนี้ว่าวิถีชีวิต

แต่สำหรับผม ชีวิตเป็นเส้นที่ตั้งฉากกับเวลา ถ้าให้เวลาดำเนินไปข้างหน้า ชีวิตจะค่อยๆ เบนออกไปทางข้างๆ ยิ่งเวลาผ่านไปนานเท่าไร ชีวิตก็ยิ่งออกข้างทาง ห่างออกไปไกลเท่านั้น

ดังนั้น สำหรับผม จึงไม่มีคำว่าวิถีชีวิต เพราะชีวิตไม่ได้เดินไปตามเส้นทางข้างหน้า แต่ชีวิตคือการโซซัดโซเซออกไปข้างทาง ซึ่งเวิ้งว้าง ว่างเปล่า มองออกไปไกลแค่ไหน ก็กลับยิ่งมองไม่เห็นอะไร และมองไม่เห็นสิ่งที่เป็นเส้นทางด้วยซ้ำ

ถ้ามีเธอมาด้วย เธออาจจะมีจุดหมายของเธอ ซึ่งผมอาจจะสามารถพึ่งพิงอาศัยมัน ถือเอาเป็นจุดหมายของผมเองด้วยเลย แต่เมื่อไม่มีเธอมา การเดินครั้งนี้จึงไร้จุดหมายอย่างสิ้นเชิง

เข้าซอยนี้ ออกซอยนั้น ขึ้นตึกนี้ ลงตึกนั้น ผมก้าวเท้าเดินไปข้างหน้าตลอดเวลา โดยไม่สามารถหยุดเท้า ณ จุดใด ทำราวกับว่ากำลังจะรีบมุ่งหน้า ไปให้ถึงจุดหมายที่ไหนสักที่ ทั้งที่จริงๆ แล้ว จุดหมายไม่เคยมีอยู่

คนอื่นๆ ไม่มีใครสังเกตเห็นถึงความไร้จุดหมายของผม เช่นเดียวกับที่ผม ก็ไม่สามารถสังเกตเห็นถึงความไร้จุดหมายของพวกเขา

เป็นไปได้ไหม ว่าบางทีพวกเขาก็กำลังเดินไปอย่างไร้จุดหมาย เช่นเดียวกับผม พวกเราต่างกำลังออกนอกวิถีชีวิต ลงไปเดินข้างทาง และห่างไกลออกไปเรื่อยๆ

ระยะทางบนบาทวิถีที่เพิ่มขึ้น ช่วยชดเชยความคืบหน้าของชีวิต

ใบหน้าผู้คนแปลกหน้าที่ผ่านไป ช่วยเยียวยาความโดดเดี่ยวเปลี่ยวเหงา

ความยิ่งใหญ่อลังการของเมืองที่โอบล้อมปกคลุม ช่วยกอบกู้ความรู้สึกมั่นคงในใจ

ใจกลางเมืองใหญ่ เราต่างออกเดินด้วยเหตุผลเดียวกัน คือไม่มีเหตุผล หรือว่าบางทีการเดินแบบนี้ อาจจะมีเหตุผลของมันอยู่? ผมไม่แน่ใจ

โรงหนังแบบสแตนด์อะโลนตั้งตระหง่านอยู่ตรงหน้า มันอยู่ในวิถีทางเดินพอดี ผมจึงเดินตรงเข้าไปข้างในอย่างไม่อาจขัดขืน บันไดอันสูงชันนำพาผมไปสู่หน้าห้องขายตั๋ว จนกระทั่งรู้สึกตัวอีกที ก็ได้มาถึงทางตันเสียแล้ว

บางที การดูหนังสักรอบ อาจจะเป็นจุดหมายที่ดีจุดหมายเดียวที่เหลืออยู่ ในการออกจากบ้านมาเดินเตร็ดเตร่ ตลอดบ่ายวันอาทิตย์ ผมจึงซื้อตั๋วหนังเรื่องอะไรก็ได้รอบถัดไป แล้วทิ้งตัวลงนั่ง บนโซฟาที่หน้าโรง ด้วยความเมื่อยล้า

สายตาเหม่อมองผู้คนแปลกหน้าที่เดินผ่านไปมาหน้าห้องขายตั๋ว เหม่อมองสถาปัตยกรรมของโรงหนังเก่าแก่แห่งนี้ ผมค่อยๆ รู้สึกว่าตนเองไม่ใช่ส่วนหนึ่งของสถานที่แห่งนี้ แต่เป็นแค่สายตาคู่หนึ่ง ที่มองเข้ามาอย่างสังเกตการณ์

ถ้ามีเธอมาด้วย เหมือนกับเมื่อหลายอาทิตย์ก่อนหน้านี้ ก็คงจะดีไม่น้อย เราอาจจะได้นั่งคุยปรับความเข้าใจกัน ระหว่างรอรอบหนัง

แต่ก็ไม่เป็นไรแล้วล่ะ! ตอนนี้ผมนั่งอยู่เฉยๆ ได้ โดยไม่ต้องออกไปเดินเตร็ดเตร่ เพราะผมมีจุดหมายจริงๆ แล้ว คือรอดูหนังรอบถัดไป

การดูหนังคนเดียว เป็นจุดหมายที่ดีที่สุดจุดหมายเดียวที่เหลืออยู่ในตอนนี้

ผมว่าโรงหนังแห่งนี้เหมาะอย่างยิ่ง สำหรับการมาดูคนเดียว คงมีหลายคนที่คิดเหมือนผม ดังนั้น เวลาลุกขึ้นยืนร้องเพลงสรรเสริญพระบารมีก่อนหนังฉาย ผมมักจะสังเกตเห็นหัวคนโด่เดี่ยว กระจัดกระจายอยู่ทั่วโรง

ที่สำคัญคือโรงหนังแห่งนี้ มักจะฉายแต่หนังชั้นดี ประมาณว่าเข้าชิงรางวัลออสการ์ หรือหนังอินดี้หาดูไม่ได้ในโรงหนังมัลติเพล็กซ์แบบใหม่บนศูนย์การค้า ที่ฉายแต่หนังตลาดๆ ดาษดื่น และไม่เหมาะสำหรับการไปดูหนังคนเดียวอย่างยิ่ง เพราะรอบตัวคุณจะมีแต่คู่รักวัยรุ่นกอดก่ายกันนัวเนีย

ภาพบนจอโลดแล่นไปเรื่อยๆ มันหนังแนว Road Movies เกี่ยวกับผู้ชาย 2 คน ที่กำลังเผชิญปัญหา Mid-Life Crisis จึงออกเดินทางท่องเที่ยวร่วมกัน มุ่งไปตามเส้นทางสายไวน์แห่งแคลิฟอร์เนีย

น่าแปลกใจนะ ว่าทำไมเมื่อคนเราเจอปัญหาชีวิต และหาทางออกไม่ได้ เรามักจะทำอะไรเหมือนๆ กัน คือการเดินทาง หลีกหนีออกจากวิถีชีวิตเดิม แล้วมุ่งหน้าไปยังสถานที่ๆ ห่างไกลออกไป

ราวกับว่ามันเป็นสัญชาตญาณของมนุษย์ และราวกับว่าเราต่างก็รู้ว่าการทำเช่นนี้ จะมีส่วนช่วยแก้ไขอะไรๆ ในชีวิตได้

แต่ประเด็นหลักของหนังแนว Road Movies ที่จะสื่อต่อผู้ชม กลับไม่ได้อยู่ที่จุดหมายปลายทาง ที่ตัวละครตั้งไว้เมื่อตอนเริ่มออกเดินทาง

ประเด็นหลักกลับอยู่ในระหว่างการเดินทาง กระบวนการ และรายละเอียดของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างทาง ซึ่งหล่อหลอมให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในตัวละคร ตั้งแต่ต้นเรื่องจนถึงตอนจบ

ผมคิดว่าการเดินทางของตัวละครใน Road Movies จึงไม่ต่างไปจากการเดินเตร็ดเตร่ในเมืองใหญ่ อย่างไร้จุดหมาย

เราล้วนต่างก้าวออกจากวิถีชีวิตอันคุ้นเคย แล้วมุ่งหน้าเดินทางไปโดยไร้จุดหมาย หรืออาจจะมีจุดหมายเทียมๆ ตั้งเอาไว้ปลอมๆ เช่นการดูหนังคนเดียวสักเรื่องในบ่ายวันอาทิตย์ และเราก็รอคอยให้สภาพแวดล้อม หรือเหตุการณ์รอบตัว มากระทบเรา จนก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง

ถนนหลวงที่เต็มไปด้วยฝุ่นแดง ทะเลทรายกว้างใหญ่สุดลูกหูลูกตา 2 ข้างทาง และเทือกเขาที่โอบล้อมอยู่ไกลๆ ถูกใช้เป็นฉากหลังของหนัง Road Movies

เปรียบเหมือนกับถนนในเมือง ร้านรวง 2 ข้างทาง เสาตอม่อของรถไฟฟ้า ตึกอาคารศูนย์การค้า และโรงหนังเก่าแก่แห่งนี้ ซึ่งเป็นฉากในการเดินเตร็ดเตร่กลางเมือง

ไม่รู้ว่าเป็นเพราะสภาพจิตใจของผมในตอนนี้หรือเปล่า ที่ทำให้รู้สึกอินกับหนังที่กำลังดูเป็นพิเศษ

เรากำลังประสบกับสถานการณ์วิกฤตในชีวิตเหมือนกัน คือการเข้าสู่วัยกลางคนอย่างไม่ค่อยมีความสุข เพราะไม่ประสบความสำเร็จกับชีวิตและการงาน และกำลังมีปัญหาความสัมพันธ์กับคนรัก

ผมอยากรู้ว่าตัวละครในหนังเรื่องนี้ จะพบอะไรจากการเดินทางของเขา และสิ่งนั้นจะทำให้พวกเขาข้ามผ่านปัญหาชีวิตอย่างไร เผื่อว่าสิ่งนั้น จะมาเกิดขึ้นกับผมบ้าง

การเตร็ดเตร่อย่างไร้จุดหมาย และการดูหนังคนเดียว ในบ่ายวันนี้ ไม่แน่ใจว่า ด้วยใครสักคน หรือเหตุการณ์อะไรสักอย่าง ที่กำลังจะเกิดขึ้น อาจจะทำให้ผมกลับเข้าไปเดินอยู่ในเส้นทาง

ถ้าชีวิตนั้นมีจุดหมายอยู่จริง

...

ตีพิมพ์ครั้งแรกในนิตยสาร GM Plus พฤษภาคม 2548