LONESOME-CITIES

ชิ มา เนะ

posted on 17 Oct 2006 20:52 by lonesome-cities in LONESOME-CITIES

ชิ มา เนะ

ชิมาเนะ ไม่ใช่เมืองที่เหงา แต่การเดินทางออกจากชิมาเนะเหงาอย่างยิ่ง
หลายๆครั้ง คุณคงรู้สึก-เพราะเมืองที่เราจากมานั้นไม่เหงา แต่จะทำให้เราเหงาเมื่อเรามายืนถอนหายใจ
อยู่เมืองอื่น แล้วคิดถึงมัน

ผมอาจจะจะเริ่มต้นเรื่องนี้ด้วยการไปถึงชิมาเนะ มากกว่าการจาก

หลังจากการเดินทางอันยาวนานบนรถบัสเที่ยวกลางคืน จากย่านชิบูยะล่องใต้มาถึงเมืองเล็กๆรถบัสมาถึงสถานีเมื่อตอนเช้าแล้ว เป็นเช้าที่อากาศกำลังเย็นสบาย เราต่อรถไฟท้องถิ่นเพื่อเดินทางตามราง
เลียบทะเลไปสู่หุบเขา และมันเป็นเช้าวันที่ผมไม่เคยลืมเลือน
รถไฟท้องถิ่นขบวนนั้นเก่าแก่ และเส้นทางก็เก่าแก่ไม่แพ้กัน ผมไม่อาจบรรยายให้เห็นได้ดี ดีกว่าคือคุณ
หาหนังเรื่อง Poppoya Railroad man มาดู มันเป็นรถไฟแบบนั้น คนขับแบบนั้น ท่าทีจริงจังของคนขับทำให้ผมอมยิ้ม
เขาต้องมีท่าทางประจำตัวเวลาจอดหรือออกรถ เช่นชี้มือไล่ตามหน้าปัดของคอนโทรล
(ตอนหลังผมจึงรู้ว่ามันเป็นกฏระเบียบเพื่อกันลืม)
รถไฟเคลื่อนตัวไปตามราง ผ่านทุ่งนาฤดูร้อน ผ่านหมู่บ้านเล็กๆ และเริ่มพาตัวเองเข้าไปยังหุบเขา
และเหมือนเป็นของขวัญจากโลกใบนี้ มีบางช่วงเราต้องผ่านรางเลียบทะเล
ทะเลญี่ปุ่นไม่สวยเหมือนอันดามัน แต่บรรยากาศวันนั้นสวยกว่าที่ไหนๆ

2
ชิมาเนะ คือเมืองบ้านนอกของญี่ปุ่น แฝงตัวเองอยู่ในหุบเขา ภายในบรรทัดเดียวในการแนะนำชิมาเนะคือ

+ เมืองที่ในตำนานที่มีอยู่จริง และถูกนำไปเป็นภาพยนตร์การ์ตูน-Princess Mononoke-ของ
Gibli Studio +

คุณลุงผู้มาเป็นไกด์ (และในบางวัน คุณลุงคือครูรับเชิญ ที่ต้องสอนเรื่องตำนานของเมืองให้แก่เด็กๆ )
ผมคิดถึงเจ้าหญิงหมาป่าในเรื่อง Princess Mononoke แล้วก็ทำตัวเป็นนักเรียน ฟังคุณครูเล่าถึงตำนานโบราณ
ของการสร้างประเทศญี่ปุ่น และตำนานเหล่านั้นมีที่มาจากเมืองชิมาเนะนั่นเอง
แต่เดิม เมืองชิมาเนะมีชื่อเสียงด้านการถลุงเหล็ก มีเจ้าที่ดินที่ทำกิจการนี้ คือตระกูลซากุไร เหล็กจากชิมาเนะคือเหล็กคุณภาพดี ที่ถูกนำไปทำดาบของซามูไร -อีกด้านหนึ่ง หากญี่ปุ่นสร้างประเทศด้วยดาบ ชิมาเนะก็เป็นที่มาของการสร้างประเทศเมื่อคิดถึงว่าญี่ปุ่นสร้างประเทศด้วยดาบ ผมคิดว่าน่าดีใจกว่าที่ญี่ปุ่นก็สร้างประเทศด้วยตำนานเทพเจ้าด้วยเช่นกัน
คุณลุงครูเล่าว่า ชิมาเนะคือแหล่งส่งออกเทพเจ้า (ลุงคงไม่ได้พูดแบบนี้ แต่เพื่อนที่แปลให้ฟังพูดแบบนี้จริงๆ) ครูพูดถึงเรื่องนี้เมื่อพาเรามายังทางเดินป่า ไปยังเส้นทางน้ำตกที่มีก้อนหินใหญ่เท่าตึก ทุกอย่างล้วนมีที่มาและที่ทางของมันเอง
ศาสนาชินโต มีความเชื่อยึดโยงอยู่กับธรรมชาติ เทพเจ้าของชินโต ก็คือ เทพเจ้าธรรมชาตินั่นเอง -เทพเจ้าแห่งน้ำเทพเจ้าแห่งภูเขา เทพเจ้าหมาป่า ฯลฯ ล้วนกำเนิดมาจากเทพเจ้าสององค์จากชิมาเนะทั้งสิ้น ก่อนจะถูกส่งไปปกปักรักษาดูแลสถานที่ต่างๆทั่วเกาะญี่ปุ่น และเมื่อถึงเดือนสิบ เทพเจ้าทั่วญี่ปุ่นจะไปชุมนุมกันที่แม่น้ำแห่งชิมาเนะ

ความเชื่อเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์และธรรมชาติ ทำให้ญี่ปุ่นมีรากคอยถ่วงดุลกับความเจริญ ทางวัตถุอย่างสุดโต่ง สิ่งที่มิยาซากิพูดผ่าน Princess Mononoke คือเรื่องความสัมพันธ์ของมนุษย์และธรรมชาติ หนังกลับมีสเน่ห์มากขึ้น เพราะยังพูดถึงความสัมพันธ์ของเพื่อน

เมื่อกลับมายังบ้าน ผมเปิดดูการ์ตูนเรื่อง Princess Mononoke อีกครั้งและด้วยความทรงจำที่ชิมาเนะ-ถึงมิตรสหาย ชิมาเนะทำให้เมืองที่ผมอยู่แสนเหงา
3.
ต่อเมื่อวันที่สองที่มาถึงชิมาเนะ จึงเจอกับเพื่อนคนไทยที่เดินทางมาญี่ปุ่นด้วยกัน หลังจากกระจัดกระจายกันไปร่วมประชุมที่เมืองต่างๆ แต่วันแรกก็ไม่เลวนักในบันทึกความทรงจำ
ผมเดินทางมากับคนแปลกหน้าสองคน ที่เพิ่งรู้จักกันด้วยเรื่องงานที่โตเกียว วันเวลาผ่านไป ได้รู้จักกับเพื่อนมิตรใหม่ๆ บางคนเราค่อนข้างแน่ใจว่า เราจะได้เจอกันเพียงครั้งเดียวในชีวิต ด้วยความจริงบางอย่าง ไม่อนุญาตโอกาสให้เราได้เจอกันอีก ถึงแม้ว่าคงจะดีไม่น้อย ถ้าความสัมพันธ์ได้ถูกถักทอต่อเติม
เมื่อคนแปลกหน้ากลับกลายมาเป็นเพื่อน บางที แม้การเอ่ยคำลาจากก็เป็นเรื่องยากและเศร้าสร้อยเกินไป

แสงจันทร์คืนเพ็ญ
บ่อน้ำร้อนกลางแจ้ง
เสียงหัวเราะของเพื่อน

กลุ่มเพื่อนชาวญี่ปุ่นพูดคุยกันอย่างเฮฮา พวกเขาได้พบกับเพื่อนๆ ที่คุ้นเคยกันจากเมืองต่างๆ เสียงเอฮาบอกว่าเขารู้จักกันมาก่อน
กลอนสามบรรทัดก่อตัวมันเองขึ้นอย่างฉับพลัน เมื่อเพื่อนเห็นผมเก้เก้กังกัง อยู่คนเดียวด้วยความไม่คุ้นเคย
กับความโดดเดี่ยว และการอาบน้ำกลางแจ้ง พวกเขาเข้ามาทักทาย และถามว่า เพื่อนผมยังไม่มาหรือ แต่ไม่ต้องห่วง
เวลานี้เราคือเพื่อนกัน ผู้ชายรู้จักกันง่าย (ยิ่งในห้วงเวลาอันเปิดเผยเช่นนี้-กรุณาอย่าคิดภาพตาม ;)
หลังจากนั้นบทสนทนาก็กลายเป็นเสียงหัวเราะ
ความประหม่าหายไป ผมคิดว่าอาจเป็นเพราะเทพเจ้าแห่งบ่อน้ำร้อนหรือเทพเจ้าแห่งแสงจันทร์
บางที ธรรมชาติสอนให้เรารู้สึกถึงเหตุลที่เรามายืนอยู่บนโลก ด้วยความรู้สึกดั้งเดิม ไม่ถูกปรุงแต่งไปด้วย
ความรู้แปลกปลอม และมันสอนให้เราคิดถึงความสุขดั้งเดิมแบบง่ายๆ


แสงจันทร์คืนเพ็ญ
บ่อน้ำร้อนกลางแจ้ง
เสียงหัวเราะของเพื่อน

กลอนสามบรรทัดนี้ยังคงไม่ลบเลือนในสมุดบันทึก ย้ำให้คิดถึงห้วงเวลางามๆที่ผ่านพ้น คิดถึงสิ่งที่Princess Mononoke พูดถึง-ความหมายของความสัมพันธ์-
และความทรงจำถึงชิมาเนะ เมืองที่จากมาแล้วเหงาอย่างยิ่ง

นก ปักษนาวิน
25491017.2050

Aimless Wanderer

posted on 11 Oct 2006 14:48 by lonesome-cities in LONESOME-CITIES

...

ตามปกติแล้ว ในตอนบ่ายวันอาทิตย์อย่างนี้ จะถือเป็นเวลาของเรา แต่นี่เป็นเวลาหลายอาทิตย์แล้ว ที่เราไม่ได้ไปไหนมาไหนด้วยกัน และไม่ได้ติดต่อกันอีกเลย หลังจากที่ได้ทะเลาะกันวันนั้น

จริงๆ แล้ว มันก็ไม่เชิงว่าทะเลาะกันหรอก และเราก็ไม่ได้โกรธหรือเกลียดกัน แต่มันเป็นความรู้สึกที่ยากจะบรรยายออกมาเป็นคำพูด ซึ่งเกิดขึ้นกับความสัมพันธ์ระหว่างเรา 2 คน มานานระยะหนึ่งแล้ว

ตอนบ่ายวันอาทิตย์อย่างนี้ ผมจึงออกจากบ้านมาเดินเตร็ดเตร่คนเดียว อย่างไร้จุดหมาย พร้อมกับความรู้สึกมึนงงอย่างบอกไม่ถูก

ค่อยๆ แทรกตัวเข้าไปในย่านการค้ากลางเมืองอันพลุกพล่าน แล้วปล่อยให้คนแปลกหน้านับร้อยนับพัน ห้อมล้อมตัวผมเอาไว้ โดยมีถนนหนทาง ตึกอาคารศูนย์การค้าขนาดยักษ์ ร้านรวงอันหรูหรา 2 ข้างทาง และโครงข่ายรถไฟฟ้าที่อยู่สูงท่วมหัว โอบคลุมพวกเราทุกคนเอาไว้อีกชั้นหนึ่ง

ไม่เข้าใจเหมือนกัน ว่าทำไมจึงไม่นอนอยู่กับบ้าน แล้วเปิดทีวีหรือดีวีดีดูในห้องนอนติดแอร์เย็นฉ่ำ ไม่เข้าใจเหมือนกันว่าทำไม ต้องออกจากบ้าน มาเดินเตร็ดเตร่อยู่ที่นี่อย่างไร้จุดหมาย

และไม่เข้าใจเหมือนกัน ว่าทำไมชีวิตผมจึงต้องวนเวียน อยู่กับสถานการณ์และความรู้สึกแบบนี้ ครั้งแล้วครั้งเล่า เหมือนกับว่าชีวิตนี้ไม่เคยมีความคืบหน้าใดๆ

เทียบกับคนอื่น ที่มองชีวิตในแบบที่มีความสอดคล้องกับเวลา เขาจะเห็นชีวิตดำเนินไปข้างหน้าเป็นเส้นตรง และเรียกเส้นทางนี้ว่าวิถีชีวิต

แต่สำหรับผม ชีวิตเป็นเส้นที่ตั้งฉากกับเวลา ถ้าให้เวลาดำเนินไปข้างหน้า ชีวิตจะค่อยๆ เบนออกไปทางข้างๆ ยิ่งเวลาผ่านไปนานเท่าไร ชีวิตก็ยิ่งออกข้างทาง ห่างออกไปไกลเท่านั้น

ดังนั้น สำหรับผม จึงไม่มีคำว่าวิถีชีวิต เพราะชีวิตไม่ได้เดินไปตามเส้นทางข้างหน้า แต่ชีวิตคือการโซซัดโซเซออกไปข้างทาง ซึ่งเวิ้งว้าง ว่างเปล่า มองออกไปไกลแค่ไหน ก็กลับยิ่งมองไม่เห็นอะไร และมองไม่เห็นสิ่งที่เป็นเส้นทางด้วยซ้ำ

ถ้ามีเธอมาด้วย เธออาจจะมีจุดหมายของเธอ ซึ่งผมอาจจะสามารถพึ่งพิงอาศัยมัน ถือเอาเป็นจุดหมายของผมเองด้วยเลย แต่เมื่อไม่มีเธอมา การเดินครั้งนี้จึงไร้จุดหมายอย่างสิ้นเชิง

เข้าซอยนี้ ออกซอยนั้น ขึ้นตึกนี้ ลงตึกนั้น ผมก้าวเท้าเดินไปข้างหน้าตลอดเวลา โดยไม่สามารถหยุดเท้า ณ จุดใด ทำราวกับว่ากำลังจะรีบมุ่งหน้า ไปให้ถึงจุดหมายที่ไหนสักที่ ทั้งที่จริงๆ แล้ว จุดหมายไม่เคยมีอยู่

คนอื่นๆ ไม่มีใครสังเกตเห็นถึงความไร้จุดหมายของผม เช่นเดียวกับที่ผม ก็ไม่สามารถสังเกตเห็นถึงความไร้จุดหมายของพวกเขา

เป็นไปได้ไหม ว่าบางทีพวกเขาก็กำลังเดินไปอย่างไร้จุดหมาย เช่นเดียวกับผม พวกเราต่างกำลังออกนอกวิถีชีวิต ลงไปเดินข้างทาง และห่างไกลออกไปเรื่อยๆ

ระยะทางบนบาทวิถีที่เพิ่มขึ้น ช่วยชดเชยความคืบหน้าของชีวิต

ใบหน้าผู้คนแปลกหน้าที่ผ่านไป ช่วยเยียวยาความโดดเดี่ยวเปลี่ยวเหงา

ความยิ่งใหญ่อลังการของเมืองที่โอบล้อมปกคลุม ช่วยกอบกู้ความรู้สึกมั่นคงในใจ

ใจกลางเมืองใหญ่ เราต่างออกเดินด้วยเหตุผลเดียวกัน คือไม่มีเหตุผล หรือว่าบางทีการเดินแบบนี้ อาจจะมีเหตุผลของมันอยู่? ผมไม่แน่ใจ

โรงหนังแบบสแตนด์อะโลนตั้งตระหง่านอยู่ตรงหน้า มันอยู่ในวิถีทางเดินพอดี ผมจึงเดินตรงเข้าไปข้างในอย่างไม่อาจขัดขืน บันไดอันสูงชันนำพาผมไปสู่หน้าห้องขายตั๋ว จนกระทั่งรู้สึกตัวอีกที ก็ได้มาถึงทางตันเสียแล้ว

บางที การดูหนังสักรอบ อาจจะเป็นจุดหมายที่ดีจุดหมายเดียวที่เหลืออยู่ ในการออกจากบ้านมาเดินเตร็ดเตร่ ตลอดบ่ายวันอาทิตย์ ผมจึงซื้อตั๋วหนังเรื่องอะไรก็ได้รอบถัดไป แล้วทิ้งตัวลงนั่ง บนโซฟาที่หน้าโรง ด้วยความเมื่อยล้า

สายตาเหม่อมองผู้คนแปลกหน้าที่เดินผ่านไปมาหน้าห้องขายตั๋ว เหม่อมองสถาปัตยกรรมของโรงหนังเก่าแก่แห่งนี้ ผมค่อยๆ รู้สึกว่าตนเองไม่ใช่ส่วนหนึ่งของสถานที่แห่งนี้ แต่เป็นแค่สายตาคู่หนึ่ง ที่มองเข้ามาอย่างสังเกตการณ์

ถ้ามีเธอมาด้วย เหมือนกับเมื่อหลายอาทิตย์ก่อนหน้านี้ ก็คงจะดีไม่น้อย เราอาจจะได้นั่งคุยปรับความเข้าใจกัน ระหว่างรอรอบหนัง

แต่ก็ไม่เป็นไรแล้วล่ะ! ตอนนี้ผมนั่งอยู่เฉยๆ ได้ โดยไม่ต้องออกไปเดินเตร็ดเตร่ เพราะผมมีจุดหมายจริงๆ แล้ว คือรอดูหนังรอบถัดไป

การดูหนังคนเดียว เป็นจุดหมายที่ดีที่สุดจุดหมายเดียวที่เหลืออยู่ในตอนนี้

ผมว่าโรงหนังแห่งนี้เหมาะอย่างยิ่ง สำหรับการมาดูคนเดียว คงมีหลายคนที่คิดเหมือนผม ดังนั้น เวลาลุกขึ้นยืนร้องเพลงสรรเสริญพระบารมีก่อนหนังฉาย ผมมักจะสังเกตเห็นหัวคนโด่เดี่ยว กระจัดกระจายอยู่ทั่วโรง

ที่สำคัญคือโรงหนังแห่งนี้ มักจะฉายแต่หนังชั้นดี ประมาณว่าเข้าชิงรางวัลออสการ์ หรือหนังอินดี้หาดูไม่ได้ในโรงหนังมัลติเพล็กซ์แบบใหม่บนศูนย์การค้า ที่ฉายแต่หนังตลาดๆ ดาษดื่น และไม่เหมาะสำหรับการไปดูหนังคนเดียวอย่างยิ่ง เพราะรอบตัวคุณจะมีแต่คู่รักวัยรุ่นกอดก่ายกันนัวเนีย

ภาพบนจอโลดแล่นไปเรื่อยๆ มันหนังแนว Road Movies เกี่ยวกับผู้ชาย 2 คน ที่กำลังเผชิญปัญหา Mid-Life Crisis จึงออกเดินทางท่องเที่ยวร่วมกัน มุ่งไปตามเส้นทางสายไวน์แห่งแคลิฟอร์เนีย

น่าแปลกใจนะ ว่าทำไมเมื่อคนเราเจอปัญหาชีวิต และหาทางออกไม่ได้ เรามักจะทำอะไรเหมือนๆ กัน คือการเดินทาง หลีกหนีออกจากวิถีชีวิตเดิม แล้วมุ่งหน้าไปยังสถานที่ๆ ห่างไกลออกไป

ราวกับว่ามันเป็นสัญชาตญาณของมนุษย์ และราวกับว่าเราต่างก็รู้ว่าการทำเช่นนี้ จะมีส่วนช่วยแก้ไขอะไรๆ ในชีวิตได้

แต่ประเด็นหลักของหนังแนว Road Movies ที่จะสื่อต่อผู้ชม กลับไม่ได้อยู่ที่จุดหมายปลายทาง ที่ตัวละครตั้งไว้เมื่อตอนเริ่มออกเดินทาง

ประเด็นหลักกลับอยู่ในระหว่างการเดินทาง กระบวนการ และรายละเอียดของเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างทาง ซึ่งหล่อหลอมให้เกิดความเปลี่ยนแปลงในตัวละคร ตั้งแต่ต้นเรื่องจนถึงตอนจบ

ผมคิดว่าการเดินทางของตัวละครใน Road Movies จึงไม่ต่างไปจากการเดินเตร็ดเตร่ในเมืองใหญ่ อย่างไร้จุดหมาย

เราล้วนต่างก้าวออกจากวิถีชีวิตอันคุ้นเคย แล้วมุ่งหน้าเดินทางไปโดยไร้จุดหมาย หรืออาจจะมีจุดหมายเทียมๆ ตั้งเอาไว้ปลอมๆ เช่นการดูหนังคนเดียวสักเรื่องในบ่ายวันอาทิตย์ และเราก็รอคอยให้สภาพแวดล้อม หรือเหตุการณ์รอบตัว มากระทบเรา จนก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง

ถนนหลวงที่เต็มไปด้วยฝุ่นแดง ทะเลทรายกว้างใหญ่สุดลูกหูลูกตา 2 ข้างทาง และเทือกเขาที่โอบล้อมอยู่ไกลๆ ถูกใช้เป็นฉากหลังของหนัง Road Movies

เปรียบเหมือนกับถนนในเมือง ร้านรวง 2 ข้างทาง เสาตอม่อของรถไฟฟ้า